اثر خود را « از تكلّفات انشايى و تصلّفات سخن آرايى » « 1 » دور نگه داشته است امّا هم‌چنانكه خوانندگان محترم ملاحظه خواهند كرد ، اگرچه نثر مؤلف پخته ، امّا متكلّف و لغزگونه است و بيش از آن‌كه به ارائهء مطالب تاريخى و اجتماعى توجّه كند به زيور سجع ، طباق ، مراعات النظير ، تضمين آيات ، احاديث ، تمثيل و اشعار توجّه كرده است . هرچند پاىبند بودن به صنايع لفظى ، نثر وى را زينت بخشيده ، امّا درك مطلب را در برخى موارد دشوار نموده است و گاه مطالعهء كتاب را براى خوانندهء عادى كسل‌كننده مىسازد و چنان مىنمايد كه اصل مطلب كه درج وقايع تاريخى است فداى جمله‌پردازىهاى متكلّفانه شده است . امّا اثر ، در عين حال ، يكى از منابع مهمّ عصر صفوى خاصّه دوران شاه اسماعيل است و مؤلّفين كتاب‌هايى چون حبيب السير ، جهانگشاى خاقان ، جهان‌آرا ، خلاصة التواريخ ، خلد برين ، عالم‌آراى عباسى ، نسب نامهء صفويهء ، تاريخ سلطانى به‌طور مستقيم و غير مستقيم از اين منبع مهم تاريخى بهره گرفته‌اند . در اين اثر نيز بيشترين توجّه معطوف به مسائل سياسى و نظامى خاندان صفوى است كه براى رسيدن به قدرت سياسى مبارزه كرده‌اند . در اين ميان وضع اجتماعى آن روزگار و ظلم و ستمى كه بر تودهء محروم و مظلوم و ستم‌كشيده مىرفته - مثل هر كتابى ديگر از اين دست - در حاشيه قرار گرفته و توجّهى به اين امر نشده است . امّا خوانندهء تيزفهم از لابه‌لاى بعضى عبارات به آسانى مىتواند وضع اجتماعى و اقتصادى اين دوره را دريابد . از جمله : « نخيل را سر بريدند و كريم و بخيل را جهت تصرّف نقد زندگانى سينه دريدند . عمارات بيرون قلعه را خراب كردند و اشجار مثمره و تاك‌بنان را با تمام به خاك يكسان ساختند و در آن واقعهء هالكهء هايله از سه هزار آدمى افزون به سيل تيغ آبگون نابود گشتند و به اشارت نيزه رو به صحراى عدم نهاده از شهر وجود درگذشتند . مدّت سه روز نيران قتل شعله‌زن و برق‌افروز بود و بعد از آن پاى عزيمت در ركاب ارتحال آورده به بيابان يزد پى سپر مواكب كواكب‌نشان گشت » . « 2 » سخن آخر اين‌كه ، وظيفهء خود مىدانم از همكاران انجمن آثار و مفاخر فرهنگى

--> ( 1 ) . فتوحات شاهى ، ( نسخهء خطّى ) ، ص 29 . ( 2 ) . فتوحات شاهى ، ص 243 .